STOP FİYATI (Stop loss)

Borsada iki bilinmez vardır. Biri getiri, diğeri zarar. Bunlardan birini bilinir hale getirmemiz gerekir. Mükafatın ne olacağını bilemeyiz. Öyleyse risk bilinir hale getirilmelidir.

Yatırımcılar tüm servetlerinin en fazla 1/8 ‘ini borsaya getirmelidir.  Ellerinde 4 veya 5 hisse senedi bulundurmalıdır. Herhangi bir zamanda bir hissede edebileceği zarar miktarı % 5-7 arasında olmalıdır. Bu oranlara bağlı kalarak işlem yapılırsa bir hisse senedinde ettiği zarar borsadaki parasının % 2’ si kadar miktar olur ki bu toplam servetinde çok küçük miktar olacaktır. Buna da tahammül edilir.. Eğer senet yukarı hareketine sağlıklı olarak devam ederse % 50-70 arasında bir kazanç sağlamak mümkün olabilir.

İşte bu nedenle stop fiyatı denilen bizim piyasada kol kesme diye adlandırılan konuyu  çok iyi öğrenmemiz ve daima uygulamamız gerekir.

Stop fiyatı hisse senedini ilk alışta zararı sınırlamak ve hisse yukarı hareketini sürdürdüğü sürece kazancı kilitlemek maksadı ile kullanılır.

Stop fiyatının uygulanması için hissenin düşüşünün bittiğinin görülmesi gerekir. Bazen endeks veya hisse senetleri düşerken alım öneriliyor ve stop noktası veriliyor. Bu çok yanlış bir yaklaşımdır. Doğru olanı düşüşün bittiğinin görülmesi ve hatta kısa vadeli yükselişin başlamasıdır. 

Aşağıdaki örnekte hisse senedi uzun vadeli yükseliş trendinde ve kısa vadeli 1 gün yükseliştedir. Stop fiyatı ile kapanış fiyatı arasındaki fark % 4.8 dir. Bu fiyatlar alım için ideal sayılır. Nitekim hisse senedi 24 gün yükselişini sağlıklı olarak sürdürmüş ve  2000 TL.ye çıkmıştır.                                               

MUSTAFA YELBOĞA tarafından hazırlanan
CARSI  hisse senedinin 09/12/2003 tarihli
SİSTEMATİK TEKNİK ANALİZİ   
GÜNLÜK VERİLER                       
Yüksek                     : 1,618
Düşük                      : 1,551
Kapanış                    : 1,602
Hacim                      : 2,894,930,944 Adet
GÜNLÜK FİYAT / HACİM DEĞİŞİKLİĞİ
Fiyat değişimi             : % 3.3
Hacim değişimi          : % 208
ORTALAMALAR
On günlük ortalama   : 1,536 
Elli günlük ortalama   : 1,544 
Yüz günlük ortalama  : 1,491 
SİSTEMATİK YORUM
1) UZUN VADE           : 49 GÜNDÜR  YÜKSELİŞTEDİR. 
2) KISA  VADE           : 1 GÜNDÜR  YÜKSELİŞTEDİR.   
Stop fiyatı : 1,529    Stop fiyatından sapma : % 4.8   

BU SİSTEMATİK ANALİZDEKİ ALIM İDEAL SAYILABİLİR.

Kullanılan sistematik analizlerde kısa vadeli alım şartları oluşmadan stop fiyatları devreye girmez. Mutlaka düşüşün bittiği görülür. Alım yaparken riskimizi belirleriz. Eğer buradaki riskimizi kontrol edemezsek hiçbir şeyi kontrol edemeyiz. Tahammül edemediğimiz ufak zararlar daha sonra koskoca zararlarla karşımıza çıkar.

Alttaki hisse senedi, stop fiyatına uyarak satış yapmamanın veya ucuz daha düşmez denilerek  alınan hissenin insanlara ne kadar zarara mal olduğunun yeni örneğidir.

MUSTAFA YELBOĞA tarafından hazırlanan
TANSAŞ   hisse senedinin 31/05/2004 tarihli
SİSTEMATİK TEKNİK ANALİZİ   
GÜNLÜK VERİLER                       
Yüksek                     : 1,220
Düşük                      : 1,190
Kapanış                    : 1,190
Hacim                      : 821,563,008 Adet
GÜNLÜK FİYAT / HACİM DEĞİŞİKLİĞİ
Fiyat değişimi             : % -1.7
Hacim değişimi          : % -80       
ORTALAMALAR
On günlük ortalama   : 1,202 
Elli günlük ortalama   : 1,363 
Yüz günlük ortalama  : 1,465 
SİSTEMATİK YORUM
1) UZUN VADE           : 27 GÜNDÜR  DÜŞÜŞTEDİR.
2) KISA  VADE           : 36 GÜNDÜR DÜŞÜŞTEDİR. 

HİSSE SENEDİ 06/04/2004 TARİHİNDE 1680 TL. DE STOP OLMUŞTUR. 36 GÜNDE 1680 TL.DEN 1190 TL.YE DÜŞMÜŞTÜR.

BUNLARDAN KORUNMANIN YOLU SİSTEME VE SİSTEMATİK ANALİZE GÜVENMEKTEN GEÇER.

Stop fiyatının oluşması için düşüşün bittiğinin görülmesi gerektiğini söylemiştik.  Alımdan sonra hisse senedi yukarı hareketini sağlıklı şekilde sürdürürse stop fiyatlarının yerleri yukarı doğru değiştirilir. Böylelikle kazanç kilitlenir. Buradaki en önemli nokta stop fiyatının konulma yerleridir. Eğer yakın stop fiyatı konulursa yatırımcı ertesi gün stop olur ve yükselme ihtimali olan kazancın arkasından bakar. Eğer uzak stop konulursa risk ve zarar büyür. Bu, yatırımcı ve analistin kendi risk algılamasına ve becerisine bağlıdır. Çünkü hisse senedi inanılmayacak yerlere çıkabilir. Borsada ender gelen bu fırsatlar değerlendirilmelidir.

Aşağıdaki hisse senedi bu yükselişe çok güzel bir örnektir.

MUSTAFA YELBOĞA tarafından hazırlanan
UZEL  hisse senedinin 09/03/2004 tarihli
SİSTEMATİK TEKNİK ANALİZİ   
GÜNLÜK VERİLER                       
Yüksek                     : 7,800
Düşük                      : 7,200
Kapanış                    : 7,450
Hacim                      : 123,938,000 Adet
GÜNLÜK FİYAT / HACİM DEĞİŞİKLİĞİ
Fiyat değişimi             : % -0.7
Hacim değişimi          : % -32       
ORTALAMALAR
On günlük ortalama   : 7,544 
Elli günlük ortalama   : 6,068 
Yüz günlük ortalama  : 5,132 
SİSTEMATİK YORUM
1) UZUN VADE           : 142 GÜNDÜR  YÜKSELİŞTEDİR. 
2) KISA  VADE           : 117 GÜNDÜR  YÜKSELİŞTEDİR.
Stop fiyatı : 7,087    Stop fiyatından sapma : % 5.1   

BU HİSSE SENEDİ 11/09/2003 TARİHİNDE VE 2400 TL. DE AL SİNYALİ VERMİŞTİR. HEM STOP FİYATLARIYLA KAZANÇ KİLİTLENMİŞ HEMDE SAT SİNYALİ GELMEMİŞTİR. 117 GÜNDE 2400 TL.DEN 7450 TL.YE YÜKSELMİŞTİR. MÜKEMMEL BİR KAZANÇ..   BORSADA BÖYLE FIRSATLAR HER ZAMAN GELEBİLİR. ÖNEMLİ OLAN ZARARI KISA KESİP KAZANÇTA KALMAKTIR. YATIRIMCILARI KAZANÇTA TUTMAK ANCAK SİSTEMATİK ANALİZLE MÜMKÜN OLABİLMEKTEDİR.

Bazı durumlarda hisse senedinin kapanış fiyatı ile stop fiyatı arasındaki yüzdesel fark büyür. Bu oran bilindiği gibi alım riskimizdir. Genellikle sığ hisselerde çok hızlı çıkışın olduğu zamanlardır ve bizim piyasamızda sık görülür. Ben böyle zamanlarda alım taraftarı değilim. Biraz beklemek gerekir. Bekleme sonunda hisse senetlerinde gerileme  veya yatay hareket görülür. Bizim iz süren stop dediğimiz oranlar kapanış fiyatlarına yaklaşır ve alıma uygun hale gelebilir. Bazı hallerde de fiyatlar deli gibi yükselmeye devam eder. Ben buna alış çılgınlığı diyorum ve daha önce ayrı bir araştırma konusu yapmıştım.  Eğer alım yapılmamışsa hiç üzülmemek gerekir. Borsada fırsatlar bitmez..

Aşağıdaki hisse senedi alım için riskli bir  örnektir.

MUSTAFA YELBOĞA tarafından hazırlanan
NUGYO  hisse senedinin 07/05/2004 tarihli
SİSTEMATİK TEKNİK ANALİZİ   
GÜNLÜK VERİLER                       
Yüksek                     : 2,630
Düşük                      : 2,220
Kapanış                    : 2,630
Hacim                      : 612,187,008 Adet
GÜNLÜK FİYAT / HACİM DEĞİŞİKLİĞİ
Fiyat değişimi             : % 19.5
Hacim değişimi          : % 416       
ORTALAMALAR
On günlük ortalama   : 2,092 
Elli günlük ortalama   : 2,117 
Yüz günlük ortalama  : 2,117 
SİSTEMATİK YORUM
1) UZUN VADE           : 7 GÜNDÜR  DÜŞÜŞTEDİR.
2) KISA  VADE           : 2 GÜNDÜR  YÜKSELİŞTEDİR.
Stop fiyatı : 2,072    Stop fiyatından sapma : % 27.0   

Bu hisse senedi kısa vadeli yükselişin 2. gününde çok hızlı hareket etmiş ve risk % 27 gibi yüksek bir orana çıkmıştır.  Alım için aşırı yüksek bir orandır ve asla böyle alım önerilmez. Nitekim daha sonraki günlerde hisse senedi fiyatlarında gerileme ve yatay hareket etmeye başlamıştır. O günkü en yüksek veya yükseğe yakın değerlerin ne zaman görüleceği bilinemez..

BORSADA KAZANMAK İÇİN SİSTEMLİ VE DİSİPLİNLİ HAREKET ETMEK GEREKİR.

AL-SAT sinyalleriyle stop fiyatının verilmesi birlikte olmalıdır.

Sistem Al sinyali verdiğinde derhal stop fiyatı devreye girmeli ve hisse senedi yükseldiği sürede stop fiyatı da yükselmelidir. Böylelikle kazanç kilitlenmelidir. Hisse senedini alırken en dipte alma düşüncesinden vazgeçilmelidir. Bu genellikle mümkün olmaz. Fiyatların durduğu mutlaka görülmeli ve sistem tarafından AL sinyali verilmelidir.

Aşağıya FORD OTOSAN senedinin sistematik teknik analizi konulmuştur. Kapanış fiyatlarının bazılarındaki küsüratlı rakamlar sermaye artırımından sonraki geriye doğru düzeltilmiş rakamlardır. Stop fiyatları ise en yakın kapanış fiyatlarına yuvarlanılmalıdır. Tabloda senedin düştüğü gün satırları tan, yükseldiği gün satırları açık yeşil boyanmıştır. Kısa ve uzun vade sütunundaki rakamlar hissenin düştüğü veya yükseldiği gün sayılarını göstermektedir.

Tablo incelendiğinde stop fiyatlarının kısa vadeli yükselişle birlikte devreye girdiği görülmektedir.  Hissenin düştüğü günlerde stop fiyatları gösterilmemektedir. Bu yaklaşım çok doğrudur. Çünki düşen hisse senedi alınmaz. Olsa olsa açığa satmak denenebilir. Yükselişin olduğu günlerdeki stop fiyatları ise daima yukarı doğru hareket etmektedir.

Kapanış fiyatı, stop fiyatının altına gerilediğinde kısa vadede genellikle yükseliş bitmiştir. Hisse senedi düşmeye başlar ve sistemim ise bu defa düşüş günlerini sayar. Sisteme güvenilip benim tavsiye ettiğim % 5-7 riski ile ilk alım yapılırsa genellikle stop olunsa bile zarar edilmez. Edilse bile çok küçük oranlarda olur ki buna tahammül edilir. Hisse senedi alım satımı için yapılacak teknik incelemede fazla kafa karıştırmaya gerek yoktur. Yüzlerce formülün ne olduğunu nerede kullanılacağını bilmeye ve kullanmaya da fazla gerek yoktur. Önemli olan iyi bir dalgayı yakalamaktır..

Aşağıdaki tablo böyle bir örnektir. Kısaca bir göz atma ile hisse senedinin teknik olarak ne durumda olduğu görülmektedir. Bu örnekte hisse senedi stop olduktan ve kısa vadeli düşüşe geçtikten sonra fazla gerilememiş ve tekrar yükselişe geçmiştir. Ancak borsalarda düşüşün nereye kadar süreceği hiç belli olmaz. İnanılmayacak fiyatlara gerileyebilir. Mutlaka kurallara uymak gerekir.

STOP FİYATLARI ÇOK ÖNEMLİDİR VE SİGORTADIR. HER SEVİYEDE KULLANILMALIDIR.

STOP FİYATLARI ZARARI KISA KESMEMİZİ VE KAZANÇTA KALMAMIZI SAĞLAR.